Categorie archief: Uncategorized

Nieuw project

screenshots_2018-09-10-09-22-19Beste volgers,

U heeft al een tijd niets meer van ons gehoord over de lotgevallen van de Van Zuthems en aanverwante families. Dat komt onder meer omdat Johan Ekkel en ik momenteel erg druk zijn met andere werkzaamheden en wij tussen de bedrijven door ook aan een ander geschiedkundig project werken: Oud en Nieuw-viering in Kampen.

Over dat onderwerp zijn we afgelopen jaar al twee keer geïnterviewd en hebben we in november en december in weekblad De Brug al een aantal artikelen geschreven.

Over ‘de nazaten van Hermina’ zijn wij nog niet uitgepraat, integendeel.

Hopelijk vinden Johan en ik binnenkort weer wat tijd om ook op dit blog een nieuw artikel te kunnen laten verschijnen.

Groet,

Jonn van Zuthem

Wie kan ons verder helpen?

groepsfotoOp deze groepsfoto staat op de bovenste rij, tweede van links onze overgrootvader Hendrik van Zuthem (1865-1944). Gelet op de leeftijd van Hendrik zal de foto aan het eind van de 19e eeuw genomen zijn.

Wie herkent personen op deze foto en/of kan ons meer vertellen over dit gezelschap? Is het een groep sigarenmakers die voor dezelfde patroon werkten? Of zijn het, zoals ons eens is verteld, waarschijnlijk leden van de mannenvereniging van de hervormde gemeente van Kampen?

Johan Ekkel en Jonn van Zuthem

 

De kinderen van Hendrik van Zuthem

hendrikenannigje

Hendrik en Annigje

Hendrik van Zuthem is geboren op 19-06-1865 in Kampen, zoon van Herm van Zuthem en Jannetje van der Weerd. Hij is overleden op 11-11-1944 in Apeldoorn, 79 jaar oud. Hij is begraven op 15-11-1944 in Wenum.

Hendrik trouwde, 22 jaar oud, op 24-05-1888 in Kampen met Grietje Bastiaan, 29 jaar oud. Grietje is geboren op 22-05-1859 in Kampen, dochter van Jan Bastiaan en Roelofje Keppel. Grietje is overleden op 20-07-1895 in Kampen, 36 jaar oud.

Kort na het overlijden van Grietje trouwde Hendrik, inmiddels 30 jaar oud, op 10-10-1895 in Kampen met Annigje Meijlink, 22 jaar oud. Annigje is geboren op 23-03-1873 in Kampen, dochter van Harm Meijlink en Woltertje van der Snee. Annigje is dan weduwe van Jan Stephan (1868-1894) met wie zij trouwde op 02-05-1894 in Kampen. Zij is overleden op 11-06-1954 in Apeldoorn, 81 jaar oud en begraven in Wenum.

Kinderen van Hendrik en Grietje Bastiaan:

1 Harm Jan van Zuthem, geboren op 01-09-1888 in Kampen. Harm is overleden op 01-11-1888 in Kampen, 2 maanden oud.

2 Harm Jan van Zuthem, geboren op 16-01-1890 in Kampen. Harm Jan is overleden op 17-11-1955 in Kampen, 65 jaar oud.

3 Roelof van Zuthem, geboren op 20-10-1891 in Kampen. Roelof is overleden op 02-03-1892 in Kampen, 4 maanden oud.

4 Roelofje van Zuthem, geboren op 07-03-1893 in Kampen. Roelofje is overleden op 13-03-1894 in Kampen, 1 jaar oud.

Kinderen van Hendrik en Annigje Meijlink:

5 Harm (Herman) van Zuthem, geboren op 24-09-1896 in Kampen. Herman is overleden op 07-04-1965 in Apeldoorn, 68 jaar oud.

6 Johan van Zuthem, geboren op 09-11-1897 in Kampen. Johan is overleden op 03-02-1983 in Kampen, 85 jaar oud.

7 Wolter van Zuthem, geboren op 24-10-1898 in Kampen. Wolter is overleden op 21-12-1898 in Kampen, 1 maand oud.

8 Woltertje (Wou) van Zuthem, geboren op 12-10-1899 in Kampen. Wou is overleden op 19-06-1994 in Kampen, 94 jaar oud.

9 Jansje van Zuthem, geboren op 02-02-1901 in Kampen. Jans is overleden op 27-10-1977 in Kampen, 76 jaar oud.

10 Hermina Jacoba van Zuthem, geboren op 03-02-1902 in Kampen. Hermina is overleden op 19-12-1902 in Kampen, 10 maanden oud.

11 Harm Jacobus (Ko) van Zuthem, geboren op 20-05-1903 in Kampen. Ko is overleden op 17-01-1978 in Kampen, 74 jaar oud.

12 Kornelis van Zuthem, geboren omstreeks 1905 in IJsselmuiden. Kornelis is overleden op 01-07-1905 in IJsselmuiden, ongeveer een jaar oud.

13 Mina van Zuthem, geboren op 24-05-1906 in IJsselmuiden. Mina is overleden op 17-02-1985 in ’s Hertogenbosch, 78 jaar oud.

14 Maria (Marie) van Zuthem, geboren op 14-06-1907 in IJsselmuiden. Marie is overleden op 03-05-1988 in Sneek, 80 jaar oud.

15 levenloos geboren kind, geboren op 02-08-1908 in Kampen en overleden op 02-08-1908 in Kampen, geen dag oud.

16 levenloos geboren kind, geboren op 04-08-1909 in Kampen en overleden op 04-08-1909 in Kampen, geen dag oud.

17 Anton van Zuthem, geboren op 24-11-1910 in Kampen. Anton is overleden op 25-11-1910 in Kampen, 1 dag oud.

18 Antoon van Zuthem, geboren op 02-02-1912 in Kampen. Antoon is overleden op 04-02-1912 in Kampen, 2 dagen oud.

19 Johanna van Zuthem, geboren op 26-11-1913 in Kampen. Johanna is overleden op 22-01-1914 in Kampen, 1 maand oud.

20 Annie van Zuthem, geboren op 06-04-1915 in Kampen. Annie is overleden op 07-05-1915 in Kampen, 1 maand oud.

Harm

Harm (Herman)

Johan

Johan

Wou

Wou

Jansje

Jansje

Ko

Ko

Mina

Mina

Marie

Marie

(Deze bijdrage is geschreven door Johan Ekkel)

Jan van Zuthem (1778-1833) en Hendrikjen Jacobs Roest (1785-1864), de ouders van Hermina

kamperveenOver de ouders van Hermina van Zuthem, de eigenlijke “stammoeder” van veel van de huidige Van Zuthems in Kampen, is (nog) niet zo heel veel bekend. Hermina was een dochter van Jan van Zuthem en Hendrikjen Jacobs Roest.

Jan van Zuthem werd op 1 februari 1778 geboren in Kamperveen. Hij werd daar op 1 maart 1778 in de kerk aan de Hogeweg gedoopt. Zijn vader Willem was toen nog niet benoemd als schoolmeester, dat gebeurde pas in 1781. Jan groeide dus op in Kamperveen aan de Hogeweg. In zijn jeugd zal hij ongetwijfeld bij zijn vader in de klas hebben gezeten zodat hij enige basisbeginselen van lezen, schrijven en rekenen wel geleerd zal hebben. Overigens zal hij veel mee hebben moeten helpen aan het werk op het land. Alleen Jan en zijn broer Arend (1772-1846) werden volwassen. Zijn andere broers en zussen waren op zeer jonge leeftijd al overleden. Jan en Arend stichtten uiteindelijk ieder een gezin. Ook de nakomelingen van Arend wonen nog steeds in Kampen en omgeving.

Jan van Zuthem trouwde omstreeks 1808, vermoedelijk in Oosterwolde, met Hendrikjen Jacobs Roest. Zij was een dochter van Jacob Gerrits Roest (1754-1806) en Jantjen Reijnders (circa 1755-1827). Hendrikjen is op 5 november 1785 in Oosterwolde gedoopt en is daar ook opgegroeid. Zij heeft tenminste zes broers en zussen gehad.

Het pas getrouwde stel is waarschijnlijk in Oosterwolde gaan wonen. Jan en Hendrikjen laten daar namelijk op 27 januari 1811 hun zoon Willem dopen. Willem is enkele weken daarvoor op 31 december 1810 in diezelfde plaats geboren. Vermoedelijk is Willem al jong gestorven, want er is in de archieven niets over Willem terug te vinden.

In 1811 vinden wij in Oosterwolde nog een levensteken terug van Jan van Zuthem. In de Registres Civiques 1811 van die gemeente staat Jan Willems Sutum ingeschreven. Zoals al eens eerder aangegeven was destijds de schrijfkunst gebrekkig en als het fonetisch klopte dan was het goed. Volgens de Code Civil, het toenmalige burgerlijk wetboek, hadden mannen boven de 21 jaar het recht de leden van de municipaliteit (gemeenteraad) te kiezen. De lijsten van deze stemgerechtigden, de Registres Civiques, werden in het begin van 1811 opgemaakt. Nederland was in 1810 geannexeerd door het Franse Keizerrijk, vandaar de Franse terminologie in met name de bestuurlijke aangelegenheden. Zoals al gezegd, de mannen boven de 21 jaar werden in dit register opgenomen en de toen 23-jarige Jan dus ook. Hij heeft toentertijd daghuurder als beroep opgegeven. De naam zegt het eigenlijk al: een daghuurder was iemand die voor allerlei (boeren) klusjes per dag kon worden ingehuurd. Een onzeker bestaan met een onzeker inkomen. Meestal hadden zij zelf nog wat kleinvee en een klein stukje land om wat groente te verbouwen om zo in de minimale levensbehoeften te voorzien. Een vetpot was het in die roerige Franse tijd zeker niet en dat zal voor Jan en Hendrikjen niet anders geweest zijn.

In 1814 dient zich een tweede kind aan in het huwelijk van Jan en Hendrikjen. Op 20 september 1814 wordt dochter Hermina geboren. Zij wordt kort daarna op 16 oktober in de kerk van Oosterwolde gedoopt. Jaren gaan voorbij en het wordt omtrent Jan en Hendrikje in de archieven erg stil. Het gezin zal zich al die jaren wel hebben opgehouden in de polders rond Oosterwolde en Kamperveen. Bijna twintig jaar later, in 1833, treffen wij weer iets over het gezin aan in het archief van Kamperveen. Helaas betreft dat de overlijdensakte van Jan van Zuthem. Op 29 juli 1833, om vijf uur ’s morgens, blijkt Jan op 55 jarige leeftijd in zijn huis aan de Hogeweg in Kamperveen te zijn overleden. De aangevers hebben het over de leeftijd van 56 jaren maar vanwege de gebrekkige registratie raakte men in die tijd de tel nog wel eens kwijt. Hij was volgens de akte toen landbouwer van beroep. Zijn vrouw Hendrikjen en zijn dochter Hermina blijven dan achter. Zoals al uitgebreid verhaald, zijn Hermina en Hendrikjen in Kampen terecht gekomen waar Hermina in 1835 ongehuwd bevalt van zoon Herm. In 1840 overlijdt Hermina waarna Hendrikjen in Kampen nog enige tijd voor de jonge Herm heeft gezorgd.

Afbeelding: Overlijdensakte Jan van Zuthem, 1833 Kamperveen

Hendrikjen ziet in Kampen haar kleinzoon Herm verder opgroeien in het weeshuis. Ook zijn huwelijk met Jannetje van der Weerd in 1859 maakt zij nog mee, evenals de geboorte van de eerste drie kinderen uit dat huwelijk. Op 13 februari 1864, om 6 uur ’s morgens, overlijdt Hendrikjen op 78 jarige leeftijd in Kampen in haar huis aan de Oudestraat, wijk 4, nummer 498 (gedeelte nabij de Buitenkerk). Ook in haar overlijdensakte zitten de aangevers qua leeftijd er twee jaar naast. Volgens hen was Hendrikjen wel 80 jaar oud geworden. Overigens noemen zij haar dan Hendrika. Hoe het ook zijn mag, Herm van Zuthem heeft vanaf dat moment geen nabije familie meer.

(Dit bericht is geschreven door Johan Ekkel)

Het militaire zakboekje van Johan van Zuthem (1897-1983)

IMG_20150728_0002

Afbeelding: Militair zakboekje Johan van Zuthem, 1917

In de familie bevindt zich nog een militair zakboekje van onze grootvader Johan van Zuthem. Aan de hand van dit zakboekje kan een deel van zijn levenswandel worden beschreven. Net als zijn vader Hendrik van Zuthem (1865-1944), die in 1885 was ingelijfd bij het 5e Regiment Infanterie te Nijmegen, heeft Johan zijn militaire dienstplicht moeten vervullen.

Vanaf 1810, nadat ons land was ingelijfd door het Franse Keizerrijk, kon elke man van 20 jaar en ouder onder de wapenen worden geroepen. In het Koninkrijk der Nederlanden bleef dat systeem van kracht. Johans grootvader Herm van Zuthem (1835-1886) heeft nooit hoeven te dienen, omdat hij was uitgeloot. Niet elke dienstplichtige was namelijk nodig om het leger op sterkte te houden. Als je was ingeloot dan kon je tot 1898 een zogeheten remplaçant inhuren. Veel rijke jongemannen, die geen zin hadden huis en haard in te ruilen voor het verblijf in een kazerne, deden dat. Vanaf 1898 gold de echter de persoonlijke dienstplicht. Voordat een jongeman kon worden opgeroepen, moest hij eerst medisch worden gekeurd. Na goedkeuring kreeg men een nummer en daarmee werd men al dan niet ingeloot.(1)

Johan werd goedgekeurd en werd toegevoegd aan de lichting 1917 van de gemeente Kampen onder nummer 241. In 1917 woedde de Eerste Wereldoorlog volop. Nederland was daarin neutraal, maar er heerste grote spanning hoe de strijd in Europa zou verlopen en of Nederland zijn neutraliteit wel kon behouden. Het zwakke Nederlandse leger was eind juli 1914 in opperste staat van paraatheid gebracht en dat betekende dat veel dienstplichtigen moesten aantreden.(2) En in maart 1917 dus ook Johan. Alles hierover is bijgehouden in zijn goed bewaard gebleven militair zakboekje.

Johan was net als zijn vader Hendrik voorbestemd voor een onderdeel van de Infanterie. Kennelijk was hij bij de keuring goed overgekomen, want hij kon naar één van de garderegimenten. Vanwege zijn lengte, volgens zijn militaire zakboekje 1 meter en 642 millimeter, werd hij ingedeeld bij het garderegiment Jagers. Gelet op de nauwkeurigheid van het meten deed kennelijk elke millimeter ertoe. Hij zei hierover altijd: “de kört’n moss’n noa de Jagers, de lang’n mossen noa de Grenadiers en doarumme moss ik noa de Jagers”.

Johan vZ1

Afbeelding: Johan van Zuthem in zijn groene Jagersuniform, ca 1918

Het Garderegiment Grenadiers en Jagers was in 1829 opgericht door koning Willem I. Zij moesten ‘onder het oog des Konings’, dat wil zeggen: waar de koning regeerde, dienstdoen. In augustus 1830 waren zij de eerste militairen die oog in oog kwamen te staan met de Belgische Opstandelingen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog beveiligden ze Den Haag en ook bij de Duitse inval in mei 1940 verdedigden zij de Hofstad. Het regiment bestond grofweg uit twee typen militairen. De Grenadiers waren vaak groot en sterk. Zij waren oorspronkelijk vooral ingezet voor het gooien van handgranaten. Zij droegen grote berenmutsen die hen moesten beschermen tegen vijandelijke sabelhouwen en hadden aan de voorzijde kleurrijke uniformen waardoor ze al met al nog groter leken. De Jagers waren vaak kleiner van stuk en doorgaans de betere schutters. Hun groene uniformen zorgden voor een goede camouflage en hun geringe lengte kwam daarbij ook van pas. Omdat Grenadiers en Jagers ook dienen als lijfwacht van vorsten en veldheren worden zij ook ‘gardist’ genoemd.(2)

Zo kwam het dat Johan op dinsdag 13 maart 1917 bij het Garderegiment Jagers op de Oranjekazerne in Den Haag werd ingelijfd. In Den Haag resideerde immers Koningin Wilhelmina en zo konden de Grenadiers en Jagers, zoals wij al lazen, ‘onder het oog des Konings’ hun werk doen. De dagen in de Hofstad werden vooral gesleten met oefeningen, wachtlopen, corvee en af en toe een ommetje maken door de stad.

De Oranjekazerne aan de Mauritskade in Den Haag stamt uit 1824. Op 6 maart 1919 brandde deze kazerne geheel uit. Het gebouw, dat toen bijna honderd jaar oud was, had nog een houten constructie en ook lag er veel brandbaar materiaal, waaronder ammunitie. Het blussen was een riskante zaak en er raakten veel brandweerlieden gewond. Johan zal dit zeker van nabij hebben aanschouwd, hij was daar immers nog steeds gelegerd. Het is niet bekend waar hij daarna gelegerd werd, maar waarschijnlijk werd er naar één van de andere Haagse kazernes uitgeweken. Waar de kazerne heeft gestaan, bevindt zich nu het Louis Couperusplein.

Hieronder enkele ansichtkaarten van de Oranjekazerne uit de tijd dat Johan daar was gelegerd.

oranjekazerne2

oranjekazerne5

oranjekazerne6

Na ruim tweeënhalf jaar verliet Johan de militaire dienst. De Eerste Wereldoorlog was inmiddels ten einde. Op 1 oktober 1919 ging hij daarom met ‘klein verlof’. Dit hield in dat hij vrij was om te gaan en staan waar hij wilde, maar dat hij in tijden van nood gemobiliseerd kon worden. Daartoe beschikte de militair over een beperkte uitrusting die hij thuis moest bewaren en diende te onderhouden. Af en toe werd dat geïnspecteerd en daarvan werd aantekening gemaakt in het zakboekje. Mobilisatie is voor Johan nooit meer aan de orde geweest. De ‘lastgeving’ (opkomst met spoed) en de bijbehorende vervoersbewijzen voor de trein zitten nog ongebruikt vastgehecht in het zakboekje.

zusterstraat194-2

Foto: Zusterstraat 194 Den Haag. Op de eerste etage woonde Johan van Zuthem. De middelste rode deur was de ingang.

Johan pakte het beroep van sigarenmaker weer op en hij ging bij een zogeheten ‘patroon’ (sigarenmakers baas) in Den Haag aan de slag. Kennelijk was het leven in Den Haag hem goed bevallen en had hij tijdens zijn dienst aldaar kennissen en vrienden opgedaan. Hij ging wonen aan de Zusterstraat 194 in Den Haag. Dit pand staat er nog steeds.

Omstreeks 1925 is Johan definitief teruggekeerd naar Kampen waar hij het beroep van sigarenmaker voortzette. Hij ging wonen aan de Vloeddijk 154. Zijn militaire uitrusting ging uiteraard mee naar Kampen. Hij kon tenslotte nog steeds gemobiliseerd worden. Ruim twintig jaar na zijn opkomst werd Johan van zijn militaire verplichtingen ontslagen. Op 1 oktober 1937 werd hem hiervoor een bewijs van ontslag toegezonden en kon het zakboekje definitief gesloten worden.

IMG_20150728_0001

Bewijs van ontslag Johan van Zuthem, 1937

(Deze bijdrage is geschreven door Johan Ekkel)

(1) Zie onder meer Aad Jongbloed, Voor koning(in) en vaderland, Dienstplicht door de jaren heen (Zutphen 1996) en van Arjan Kors met bijdragen van Steven Derix, ‘’t Is plicht dat ied’re jongen’. Geschiedenis van de dienstplicht in Nederland /(Utrecht 1996).

(2) Paul Hartman en Arthur ten Cate, Garde zonder grenzen, 175 jaar Grenadiers en Jagers (Den Haag 2004).

(3) L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, deel 1. Voorspel (Den Haag 1969) 35-37.

Oproep: Jan van Arkel-werkgroep ‘Oral History” i.o. zoekt versterking

1932Wie kent ze niet? Verhalen van vroeger over bijzondere mensen, voorvallen, huizen, beroepen, bijnamen, etc., die je ooit eens hebt gehoord, maar die nog nooit op papier zijn gezet. Er zijn ouderen die daar heel goed over kunnen vertellen. Hun kennis zal echter grotendeels verloren gaan als de komende tijd die verhalen niet nauwkeurig worden vastgelegd. Zeker daar waar het de oorsprong en achtergronden van die verhalen betreft.

Een aantal leden van de Historische Vereniging voor de IJsseldelta ‘Jan van Arkel’ (www.hvjanvanarkel.nl) en mensen rond het Gemeentearchief Kampen hebben daarom het ambitieuze plan opgepakt om door middel van interviews bijzondere kennis van en inzichten over de geschiedenis van de IJsseldelta vast te gaan leggen. Deze werkgroep in oprichting zoekt leden die het team willen versterken en die het leuk vinden vraaggesprekken voor te bereiden, te houden en uit te werken.

Belangstelling? Neem dan contact op met de secretaris André Westendorp (info@hvjanvanarkel.nl) of met Jonn van Zuthem (jvanzuthem@hotmail.com).

2014 herzien

De statistieken hulpaapjes van WordPress.com heeft een 2014 jaarlijks rapport voor deze blog voorbereid.

Hier is een fragment:

In een San Francisco kabelbaan passen 60 mensen. Deze blog werd in 2014 ongeveer 3.100 keer bekeken. Als je blog een kabelbaan zou zijn, zou die ongeveer 52 reizen nodig hebben voordat die zoveel mensen zou kunnen vervoeren.

Klik hier om het complete rapport te bekijken.